Omówimy dzisiaj trzy organy wewnętrzne – żołądek, wątrobę i trzustkę, elementy układu pokarmowego, które są ze sobą ściśle powiązane.
Żołądek jest chyba najbardziej rozpoznawalnym organem układu pokarmowego. Oczywiście charakterystyczną cechą żołądka jest zmienność jego kształtu i położenia, które możemy określić jedynie z grubsza. Kiedy stoimy, żołądek ma kształt haka z ramieniem zstępującym i wstępującym. Wyróżnić możemy cztery podstawowe funkcje żołądka: rozdrabnianie pokarmu, wyjaławianie pokarmu, trawienie białek i trawienie cukrów. Rozdrabnianie pokarmów odbywa się zarówno poprzez procesy chemiczne jak i mechaniczne za pomocą ruchów mięśni. Znacznie istotniejsze jest jednak to co w żołądku jest wytwarzane i właśnie to decyduje o jego wyjątkowości. Treść żołądkowa to mieszanina dostarczonego do niego pokarmu z enzymami trawiennymi i kwasem solnym, który jest silnie żrący i ma za zadanie z jednej strony wyjałowienie pokarmu przez zniszczenie wszystkich nieprzystosowanych drobnoustrojów czy pasożytów a z drugiej, aktywowanie działających tylko w bardzo silnie kwasowym środowisku. Kwas solny hamuje trawienie cukrów, które odbywa się od pierwszego kontaktu pokarmu ze śliną gdyż kwasowe pH wyłącza odpowiedzialne za to enzymy. Z punktu widzenia anatomii ten narząd można podzielić na główne części: dno (najbliżej przełyku), trzon i część odźwiernikową. Miejsce przejścia przełyku w żołądek nazywamy wpustem, natomiast analogiczny otwór łączący jamę żołądka z dwunastnicą nosi nazwę odźwiernika. Silna kwasowość treści żołądkowej powoduje, że wydostanie się jej poza żołądek poprzez perforację jego ściany jest sytuacją bezpośrednio zagrażającą życiu. Nawet kontakt kwasu solnego ze ścianami samego żołądka jest bardzo szkodliwy. Dlatego wytworzyła się w nim potężna warstwa ochronna: śluzowo-alkaliczna błona stanowiąca barierę nieprzekraczalną dla kwasu solnego. pH w żołądku wynosi około 1,5 lecz przy komórkach nabłonka żołądka, zaraz za błoną śluzową, jest to już neutralne dla organizmu 7. Jak nie trudno zgadnąć, wszelkie problemy z tworzeniem się błony śluzowej prowadzące do niewłaściwej ochrony ścian żołądka mogą prowadzić do bardzo poważnych problemów. Dwie ściany żołądka – przednia i tylna, przechodzą jedna w drugą wzdłuż bocznych brzegów zwanych krzywiznami: większej – wypukłej i skierowanej w lewo oraz mniejszej – wklęsłej i skierowanej w prawo i do tyłu. Podobnie jak inne części przewodu pokarmowego, jego ściana składa się z trzech warstw: błony śluzowej (najbardziej wewnętrznej), mięśniówki i błony surowiczej (najbardziej na zewnątrz). Sąsiadami żołądka jest wiele ważnych narządów jamy brzusznej. Od przodu jest to wątroba, natomiast z tyłu: śledziona, lewa nerka i nadnercze, trzustka oraz okrężnica poprzeczna. Procesy chorobowe dotyczące tych narządów mogą oddziaływać na żołądek, chociaż częściej zdarza się sytuacja odwrotna, kiedy na przykład wrzód żołądka drąży do trzustki. Żołądek (łac. gaster) jest narządem układu pokarmowego położonym w lewym podżebrzu i w środkowym nadbrzuszu. Składa się on z części wpustowej, dna, trzonu i części odźwiernikowej. W żołądku zachodzi trawienie białek wchodzących w skład spożywanego pokarmu. Wydzielany przez żołądek sok żołądkowy zawiera enzymy trawienne: podpuszczkę i pepsynę, które są aktywowane przez kwas solny (także wydzielany przez żołądek). Główną funkcją żołądka jest trawienie i transport pożywienia (funkcja mechaniczna i chemiczna). Po przyjęciu pokarmu czynność skurczowa żołądka umożliwia mieszanie, rozdrabnianie i w końcu przesuwanie małych porcji treści pokarmowej do jelita cienkiego. Pokarm zostaje rozbity na miazgę pokarmową i przesycony sokiem żołądkowym. Głównymi składnikami tego soku są wspomniane już kwas solny i pepsyna. Taka “zabójcza” (na szczęście tylko dla bakterii) mieszanka skutecznie przygotowuje pokarm przed dalszą obróbką w dwunastnicy, jelicie czczym i krętym. Dwunastnica jest narządem leżącym pozaotrzewnowo, w którym zachodzi kolejny etap trawienia i absorpcji składników pokarmowych. Zawartość dwunastnicy ma odczyn zasadowy. U człowieka jest narządem wychodzącym z żołądka, stanowi pierwszy odcinek jelita cienkiego. Do dwunastnicy uchodzi przewód żółciowy wspólny i przewód trzustkowy w miejscu zwanym brodawką Vatera. Dzięki skurczom silnych mięśni ścian żołądka pokarm jest dokładnie mieszany z sokami trawiennymi. Komórki dna żołądka wytwarzają kwas solny, który zakwasza środowisko, dezynfekuje pokarm i denaturuje białka trawione później przez pepsynę, produkowaną przez inne komórki w dnie żołądka. U ptaków występuje tzw. żołądek mięśniowy, w którym roślinny pokarm jest rozdrabniany za pomocą wcześniej połkniętych kamieni. Najbardziej rozbudowane żołądki występują u przeżuwaczy. Są czterokomorowe, zawierają: żwacz, czepiec, księgi i trawieniec. Wstępnie roztarty pokarm trafia z jamy gębowej do żwacza, ulega trawieniu dzięki enzymom produkowanym przez liczne bakterie i pierwotniaki. Następnie wraca do jamy gębowej i jest jeszcze raz rozcierany, po czym przechodzi do czepca. Tam zostaje dokładnie roztarty i wędruje do ksiąg, gdzie jest zagęszczony. Wraz z licznymi mikroorganizmami trafia do trawieńca i tam jest trawiony przy udziale enzymów produkowanych przez komórki ścian żołądka. Patrząc na żołądek po otworzeniu jamy brzusznej człowieka zobaczylibyśmy po prostu całkiem spory worek mięśni. Jego długość to zazwyczaj 25-30 centymetrów a szerokość waha się pomiędzy 12 i 14 centymetrami. Pojemność zależy od tego czy znajduje się w nim jakieś jedzenie. Jeśli tak to naturalnie rozciąga się. Możemy to odczuć po większym posiłku. Niemniej jego przeciętna pojemność określana jest na 1-3 litrów. Ma dość nietypowy jak na struktury naszego ciała hakowaty kształt lecz nie jest to jeszcze nic nadzwyczajnego.
Zajrzyj także:
żołądek
leki na żołądek
wątroba
trzustka
Jak wiadomo wątroba to wielofunkcyjny gruczoł obecny u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt. Stanowi część układu pokarmowego położony wewnątrzotrzewnowo. U większości zwierząt dzieli się na dwa płaty. U człowieka jej masa wynosi ok. 1500–1700 g u dorosłego mężczyzny, a u kobiety 1300–1500 g. Masa przyżyciowa jest o 500–800 g wyższa, ze względu na zawartą w niej krew. Wątroba jest jednym z narządów, bez których nie można żyć. Dlatego istotne jest, aby dbać o nią i nie dopuścić do uszkodzeń, a w razie wystąpienia takowych należy wiedzieć jak się zachować. Wątroba jest nieunerwiona, dlatego mimo uszkodzeń i zmian chorobowych nie boli. Niezwykle istotne jest, aby rozpoznać inne objawy sugerujące uszkodzenie wątroby – choroby wątroby mogą rozwijać się przez wiele lat nie dając o sobie znaku istnienia. Choroby wątroby – do przyczyn uszkodzenia wątroby zaliczamy przede wszystkim problemy z drogami żółciowymi, które mogą być zarówno wrodzone, jak i nabyte, a także część chorób, które w przebiegu występują z zaburzoną przemianą materii i produkcją substancji, które mogą wpłynąć na uszkodzenie wątroby. Inną przyczyną wywołującą zmiany chorobowe wątroby mogą być problemy z miąższem wątroby, takie jak na przykład zapalenia wirusowe o charakterze przewlekłym i ostrym. Wątroba ulega uszkodzeniu także w przypadku wystąpienia marskości wątroby czy też ostrej martwicy wywołanej zatruciami bądź zakażeniami. Najbardziej niebezpieczne dla tego organu oraz dróg żółciowych są nowotwory, które oczywiście w zależności od stadium, mogą nieodwracalnie uszkodzić wątrobę oraz jej zdolności regeneracji. Jednakże ten podział nie odpowiada rzeczywistej anatomii wątroby, która posiada budowę segmentarną. Gruczoł ten składa się z 2 płatów i 8 segmentów. Granicą między płatami nie jest jednak więzadło sierpowate, ale linia przebiegająca od pęcherzyka żółciowego do żyły głównej dolnej (linia Cantliego). Rzeczywista granica między lewym i prawym płatem przebiega na prawo od więzadła sierpowatego. Każdy płat składa się z czterech segmentów. Podstawą segmentarnego podziału wątroby jest przebieg rozgałęzień żyły wrotnej, którym towarzyszą gałęzie tętnicy wątrobowej i przewodów żółciowych. Segmentem jest część miąższu wątroby zawierająca określoną gałąź żyły wrotnej, tętnicy wątrobowej i przewodu żółciowego. Segmenty i płaty wątroby oddzielone są od siebie przegrodami łącznotkankowymi. Segmentarne i płatowe układy naczyń i przewodów żółciowych nie wykazują na ogół wzajemnych połączeń. Wyjątek stanowią gałęzie żył wątrobowych. Podstawową jednostką anatomiczną wątroby jest zrazik, a czynnościową gronko. Zacznijmy więc od chorób jakie mogą dotknąć twoją wątrobę. Wątroba to organ, który na szczęście szybko się regeneruje, niemniej bywają choroby, które prowadzą do jej nieodwracalnych uszkodzeń mających wpływ na funkcjonowanie całego organizmu. Warto, więc dbać o wątrobę, aby uniknąć późniejszych, przykrych konsekwencji. Zdarzają się przypadki, że po przebyciu jednej z chorób, które dotykają wątrobę, człowiek może zupełnie normalnie funkcjonować, nawet, jeśli w przebiegu choroby utracił połowę jej naturalnej wielkości. Jest to dowód na to, że zdolności jej regeneracji są naprawdę niezwykłe.
Trzustka to narząd gruczołowy położony w nadbrzuszu, poprzecznie, za żołądkiem. Składa się z głowy, trzonu i ogona, ma strukturę płatowo-zrazikową. Waży od 60 do 125 gramów, jednak przeważająca część jej masy nie jest gruczołem dokrewnym; nie produkuje hormonów, lecz soki trawienne, które są odprowadzane do przewodu pokarmowego, ściślej mówiąc – do dwunastnicy. Dziennie narząd ten wytwarza 1200-1500 ml soku trzustkowego, zawierającego enzymy trawiące cukry, białka i tłuszcz. Ta czynność trzustki to jej funkcja egzokrynna, czyli wydzielanie zewnętrzne. W miąższu trzustki biegną dwa większe przewody wyprowadzające sok trzustkowy. Jest to przewód trzustkowy i przewód trzustkowy dodatkowy utworzone z połączenia mniejszych przewodzików. Większy przewód trzustkowy (przewód Wirsunga) biegnie przez cały miąższ rozpoczynając się w ogonie trzustki. Docierając do głowy przebija jej miąższ i ulega połączeniu z przewodem żółciowym wspólnym uchodzącym na brodawce większej dwunastnicy. Mniejszy i krótszy przewód trzustkowy dodatkowy odchodzi w głowie trzustki od głównego przewodu trzustkowego, który po opuszczeniu głowy trzustki uchodzi na brodawce mniejszej dwunastnicy. Jednak jego przebieg bywa zmienny. Nadużywanie alkoholu, zbyt tłuste i nadmiernie obfite posiłki, kamienie żółciowe, niedrożność przewodu żółciowego, zakażenia wirusowe oraz duże uszkodzenia jamy brzusznej. Mogą być też przyczyny metaboliczne, związane ze stosowaniem niektórych leków, z bulimią i jadłowstrętem psychicznym. Czasami schorzeniem jest ostre zapalenie trzustki Charakterystycznymi objawami ostrego zapalenia trzustki są bardzo silne, często promieniujące bóle brzucha i wysoka temperatura. Może również pojawiać się wzdęcie, któremu towarzyszy zatrzymanie stolca. Dalsza część objawów może przypominać np. grypę, z charakterystycznymi dla niej bólami mięśni i dreszczami. Leczenie ostrego zapalenia trzustki. Nadużycie alkoholu i kamica żółciowa. Przewód trzustkowy uchodzi do dwunastnicy wspólnie z przewodem żółciowym. Zatkanie ujścia przez kamień powoduje zarzucanie żółci do trzustki, która zaczyna sama trawić się od środka. Rzadziej przyczyną OZT mogą być: nowotwory trzustki i dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zabiegi chirurgiczne oraz endoskopie. OZT sprzyjają: cukrzyca, zaburzenia stężenia tłuszczów we krwi oraz zakażenia wirusowe, bakteryjne i pasożytnicze. Musi być wielokierunkowe, obejmować monitorowanie czynności serca oraz nerek, poza tym ważne jest kontrolowanie prawidłowych parametrów biochemicznych krwi, np. wzrost poziomu cukru, spadek p. wapnia, w skrajnych przypadkach (anemia) krew się przetacza. Należy pamiętać, iż choroba ta wiąże się z bardzo silnie odczuwanym bólem, więc niezbędnym jest podanie środków przeciwbólowych (z wykluczeniem morfiny). Następnym krokiem w opiece nad chorym w szpitalu jest wdrażanie antybiotykoterapii, która ma na celu uniknięcie zakażenia. Niesamowicie ważne jest również odżywianie podczas choroby, która powoduje szybkie zużywanie zapasów tzw. stan hiperkatabolizmu, który prowadzi do gwałtownego ubytku masy ciała, zużycia zapasów tłuszczu i białka. U chorych na ciężkie OZT stosuje się całkowite żywienie pozajelitowe lub całkowite żywienie dojelitowe. Wśród możliwych przyczyn zapalenia trzustki najczęściej, bo aż w 80 proc. przypadków, wymienia się kamicę żółciową oraz długotrwałe spożywanie alkoholu. Ale chorobę mogą też wywołać niektóre leki. Zdarza się, że występuje również przy nowotworach trzustki i dróg żółciowych, a także z niektórymi chorobami metabolicznymi, zakażeniami wirusowymi i bakteryjnymi. W większości przypadków, podobnie jak na ostre – alkoholizm. Inne to kamica i stan zapalny dróg żółciowych, nadczynność przytarczyc, zaburzenia gospodarki tłuszczowej przebiegające z wysokim poziomem cholesterolu i triglicerydów, dziedziczna choroba, zwana mukowiscydozą, niedobór białka w pożywieniu oraz zwężenie przewodu trzustkowego. Przewlekły proces zapalny może być następstwem wcześniej przebytego ostrego zapalenia trzustki. Leczenie prowadzone jest w warunkach szpitalnych: pacjenta pozostającego na ścisłej diecie chroni się przed bólem, hamuje wydzielanie soku żołądkowego i trzustkowego, zapobiegawczo podaje antybiotyki. W ciężkich przypadkach stosuje się leczenie operacyjne polegające głównie na usunięciu martwej części trzustki. Zapobieganie chorobie to przede wszystkim wczesne leczenie kamicy żółciowej i nienadużywanie alkoholu. Trzustka (łac. pancreas) jest gruczołem zarówno wewnątrz- jak i zewnątrzwydzielniczym położonym w przestrzeni zaotrzewnowej jamy brzusznej. Jej długość nie przekracza 20 cm, a wysokość 5 cm. Ma podłużny kształt, nieco haczykowato zakrzywiony. Trzustka znajduje się w górnej części jamy brzusznej, do przodu od kręgosłupa na wysokości L1-2. Jej ułożenie jest poprzeczne do osi ciała, większą częścią (trzon i ogon) leży po stronie lewej. W budowie zewnętrznej można wyróżnić podział na głowę, trzon i ogon.
Wyciąg z karczochów działa regulująco i wspomagająco na pracę wątroby. Cynaryna zawarta w wyciągu z karczochów przyspiesza odnowę komórek wątroby. Wykazano w wielu badaniach, że wyciąg z karczochów pobudza wydzielanie żółci przez wątrobę, co ułatwia usuwanie zbędnych produktów przemiany materii.
Fosfolipidy zawarte w 
